"O‘zbekneftgaz" 2025-yilda davlat xaridlarini tendersiz amalga oshirish taqiqlanishiga qaramay, 9,7 trillion so‘mlik (809 million AQSh dollari) to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar tuzdi. Ushbu cheklov Prezidentning 2021-yil 2-iyuldagi PQ-5171-sonli qarori bilan belgilangan. Hujjatga ko‘ra, 2021-yil 5-iyuldan boshlab korporativ buyurtmachilar, jumladan "O‘zbekneftgaz" AJ (ro‘yxatda 3-raqam ostida kiritilgan) uchun ilgari Prezident va Vazirlar Mahkamasining qarorlari bilan alohida tartibda belgilangan to‘g‘ridan-to‘g‘ri yoki tender savdolarini o‘tkazmasdan xaridlarni amalga oshirishning amaldagi tartiblari rasman bekor qilingan.
Davlat xaridlari bo‘yicha ekspert va TenderZone asoschisi Komol Niyazovning aytishicha, davlat xaridlarining umumiy ulushining qariyb 50% va hatto undan ham ko‘prog‘i to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalarga to‘g‘ri keladi.
"Bu katta muammo. O‘zbekiston Prezidenti mart oyida Korrupsiyaga qarshi kurashish milliy kengashi yig‘ilishida so‘zga chiqib, bu ko‘rsatkichni ikki baravarga qisqartirish kerakligini aytgandi. Odatda, rivojlangan mamlakatlarda turli sabablarga ko‘ra to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar ulushi 15-20% atrofida bo‘ladi. Biroq bizda bu ko‘rsatkich juda yuqori.
Xaridlarning taxminan 75% raqobat asosida, 25% esa to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar orqali amalga oshirilishi lozim.
"Shunda bu muvozanatli yondashuv bo‘ladi. To‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar sonini kamaytirish uchun vaqt, mexanizmlar, jarimalarni joriy etish va nazorat o‘tkazish kerak. Hozirda davlat xaridlari sohasida islohotlar amalga oshirilmoqda, yangi qarorlar va me’yoriy-huquqiy hujjatlar qabul qilinmoqda. Keyingi yilda to‘g‘ridan-to‘g‘ri xaridlar sonini kamaytirish imkoniyati paydo bo‘ladi deb o‘ylayman."
Niyazovning ta’kidlashicha, bu jarayon tez kechmaydi.
Bu juda katta bozor, o‘ta ko‘p odamlar jalb qilingan. Bunday o‘zgarishlar keskin sodir bo‘la olmaydi. O‘zbekistonning davlat xaridlari tizimi hali xom, ustida ishlash kerak bo‘lgan jihatlar juda ko‘p. Ammo men davlat va bozor tomonidan harakatlar mavjudligini ko‘ryapman”.
Biz davlat xaridlari bo‘yicha katta hajmdagi ma’lumotlarni - 1350 dan ortiq shartnomalarni tahlil qildik.
Davlat xaridlari bo‘yicha ekspert va TenderZone asoschisi Komol Niyazovning aytishicha, davlat xaridlarining umumiy ulushining qariyb 50% va hatto undan ham ko‘prog‘i to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalarga to‘g‘ri keladi.
"Bu katta muammo. O‘zbekiston Prezidenti mart oyida Korrupsiyaga qarshi kurashish milliy kengashi yig‘ilishida so‘zga chiqib, bu ko‘rsatkichni ikki baravarga qisqartirish kerakligini aytgandi. Odatda, rivojlangan mamlakatlarda turli sabablarga ko‘ra to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar ulushi 15-20% atrofida bo‘ladi. Biroq bizda bu ko‘rsatkich juda yuqori.
Xaridlarning taxminan 75% raqobat asosida, 25% esa to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar orqali amalga oshirilishi lozim.
"Shunda bu muvozanatli yondashuv bo‘ladi. To‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar sonini kamaytirish uchun vaqt, mexanizmlar, jarimalarni joriy etish va nazorat o‘tkazish kerak. Hozirda davlat xaridlari sohasida islohotlar amalga oshirilmoqda, yangi qarorlar va me’yoriy-huquqiy hujjatlar qabul qilinmoqda. Keyingi yilda to‘g‘ridan-to‘g‘ri xaridlar sonini kamaytirish imkoniyati paydo bo‘ladi deb o‘ylayman."
Niyazovning ta’kidlashicha, bu jarayon tez kechmaydi.
Bu juda katta bozor, o‘ta ko‘p odamlar jalb qilingan. Bunday o‘zgarishlar keskin sodir bo‘la olmaydi. O‘zbekistonning davlat xaridlari tizimi hali xom, ustida ishlash kerak bo‘lgan jihatlar juda ko‘p. Ammo men davlat va bozor tomonidan harakatlar mavjudligini ko‘ryapman”.
Biz davlat xaridlari bo‘yicha katta hajmdagi ma’lumotlarni - 1350 dan ortiq shartnomalarni tahlil qildik.
Maqsad Petroleum 2025-yilda maktab darsliklarini yangilash uchun ajratilgan byudjetdan ortiq mablag‘ olmoqda.
"BUXORO NEFTNI QAYTA ISHLASH ZAVODI" tashkiloti nafaqat yetkazib beruvchilar orasida eng yuqori o‘rinni egallab turibdi, balki eng ko‘p - 305 ta shartnoma olgan korxona ham hisoblanadi.
Xarajatlarning eng katta ulushi quyidagilarga to‘g‘ri keladi:
Xaridlar orasida xorijiy texnika ko‘p — ayniqsa, xitoyniki. Bu CN¥ (yuan) da tuzilgan yirik shartnomalardan ham ko‘rinadi.
"Bu asosan maxsus texnika va asbob-uskunalar. Xitoy ishlab chiqaruvchilari yaxshi sifatni qulay narxda taklif qila boshladi. Yevropa analoglari juda qimmat. Bu xaridlar tejamkorlik maqsadida amalga oshirilmoqda, ayniqsa hozirda O‘zbekistonning Xitoy bilan munosabatlari yaxshi. Odatda, xitoy ishlab chiqaruvchilari O‘zbekiston bozoriga kirar ekan, servis markazlarini ochadi. Maxsus texnika masalasida esa Xitoyning ulushi juda katta.
Avval ham yozganimizdek, to‘g‘ridan-to‘g‘ri xaridlarni amalga oshirish taqiqlangan bo‘lsa-da, ayrim davlat tashkilotlari buni davom ettirmoqda. Xususan, “Navoiyuran” davlat korxonasi 5,1 trln so‘mdan ortiq qiymatga ega tovar va xizmatlarni sotib olgan, O‘zbekiston Sog‘liqni saqlash vazirligi esa 2024-yil oktabr oyida 1,6 mlrd so‘mlik inson insulini xaridini bevosita amalga oshirgan.
Biz Bosh prokuraturaga so‘rov yubordik va javobni kutmoqdamiz.
Dana Oparina
"BUXORO NEFTNI QAYTA ISHLASH ZAVODI" tashkiloti nafaqat yetkazib beruvchilar orasida eng yuqori o‘rinni egallab turibdi, balki eng ko‘p - 305 ta shartnoma olgan korxona ham hisoblanadi.
Xarajatlarning eng katta ulushi quyidagilarga to‘g‘ri keladi:
- neft-gaz uskunalari,
- quvur armaturasi,
- sanoat nasoslari,
- muhandislik ishlari,
- qazib oluvchi korxonalar uchun qurilish xizmatlari.
Xaridlar orasida xorijiy texnika ko‘p — ayniqsa, xitoyniki. Bu CN¥ (yuan) da tuzilgan yirik shartnomalardan ham ko‘rinadi.
"Bu asosan maxsus texnika va asbob-uskunalar. Xitoy ishlab chiqaruvchilari yaxshi sifatni qulay narxda taklif qila boshladi. Yevropa analoglari juda qimmat. Bu xaridlar tejamkorlik maqsadida amalga oshirilmoqda, ayniqsa hozirda O‘zbekistonning Xitoy bilan munosabatlari yaxshi. Odatda, xitoy ishlab chiqaruvchilari O‘zbekiston bozoriga kirar ekan, servis markazlarini ochadi. Maxsus texnika masalasida esa Xitoyning ulushi juda katta.
Avval ham yozganimizdek, to‘g‘ridan-to‘g‘ri xaridlarni amalga oshirish taqiqlangan bo‘lsa-da, ayrim davlat tashkilotlari buni davom ettirmoqda. Xususan, “Navoiyuran” davlat korxonasi 5,1 trln so‘mdan ortiq qiymatga ega tovar va xizmatlarni sotib olgan, O‘zbekiston Sog‘liqni saqlash vazirligi esa 2024-yil oktabr oyida 1,6 mlrd so‘mlik inson insulini xaridini bevosita amalga oshirgan.
Biz Bosh prokuraturaga so‘rov yubordik va javobni kutmoqdamiz.
Dana Oparina